Home>Kim Warink

Over Kim Warink

Als bestuurslid van de Cure ADOA Foundation houd ik mij met name bezig met de PR/marketing van de stichting.

Going to school with some extra guidance – Henk Benjamins

2022-08-02T19:32:38+02:001 maart, 2022|

Note: this article is about guidance in the Netherlands. Do you know agencies in your own country that provide similar care? Please let us know by emailing us at kim@adoa.eu and we will add it to this article!

What does my student see and what doesn’t he? Are there any adjustments needed in the classroom? Won’t my classmates think my aids are weird?
Won’t my son be bullied more quickly because he is visually impaired? Will my little daughter be able to participate in gymnastics?

These are questions that I get asked regularly in my daily work. My name is Henk Benjamins, ambulatory educational supervisor with Visio Education in Haren.

Visio Education is part of Royal Visio, a national institution that deals with Research, Rehabilitation, Education and Living for the benefit of people – young and old – with visual impairment.

When a child with a visual impairment attends regular school, a lot of school things go just as they always do. Some things, however, go differently. This can raise questions with teachers and parents, but also for the child or adolescent or among fellow pupils. At Visio, we have specialized teachers – called itinerant educational assistants – of whom I am one, who can answer these questions and who support a visually impaired pupil in all school matters that are a little different. Together with my colleagues, I support not only the student but also the teachers and tutors at school. We do this in all forms of education and from preschool to student. For children and young people with a visual disability it is also nice to go to school or follow an education in their own environment. Because of the itinerant educational guidance this has been possible for many years and with success!

The goal of itineranty educational support is to enable a child or young person with a visual disability to participate in regular (or special) education as good as possible. The paediatrician, together with the pupil, the teachers and often also in consultation with the parents, looks at what is needed to make this possible. This could involve special aids, such as a laptop with magnification software or adapted teaching materials on A3, digital or in Braille, but also, for example, better lighting during schoolwork or extra time for a test or exam. Giving advice and teaching skills is customized, aimed at the specific situation and needs of the student or pupil. For example, a child or young person who is partially sighted as a result of, for example, Autosomal dominant optic atrophy (ADOA) requires different adjustments than a child with another visual disorder. On top of that, each child is also unique with their own personal characteristics and abilities.

“I like to talk to my itinerant educational assistant about school and how best to approach something. For example, drawing with a thick pen is more convenient than with a pencil. And I have now exchanged my school books for digital books on a laptop. I also like that he explains to the teachers what condition I have and how they can best deal with it. Through simple tips like writing larger on the board or by sharing the image of the IWB with me and extra time during a test, the lessons are a lot less tiring for me”.

The itinerant educational guidance is not only aimed at good education, but also at the formation of the child or young person into a person who later, despite his or her disability, can participate fully in our society. In this process, the stimulation of self-direction of the child or young person is an important aspect. Furthermore, the educational supervisor thinks about the future possibilities of the student and informs the school and parents about the legal and financial regulations.

In secondary education, guidance takes on a different form than in primary education, and similarly in vocational training and higher education. Guidance is directed towards what is needed in the educational situation, working towards the young person being able to find his or her way independently with the right skills and necessary aids. The educational educator gradually takes on a more coaching role. Of course the responsibility for the education of the pupil or student lies and remains with the school concerned.

For questions that fall outside the expertise of the itineran educational assistant, he or she will refer teachers and parents to other support services within Visio. Examples include relevant activities and training, ophthalmological examinations, ICT training, automobility solutions (getting your driver’s license) by Visio Revalidatie & Advies. In short, the itineran educational assistant is the contact person for everything that is involved in the visual disability of the pupil or student at school.

General information about Visio can be found on their website: Royal Visio
For information or registration, please contact our Client Services Office: 088 585 85 85

Latest research – 8

2022-05-19T23:43:40+02:001 maart, 2022|

In late 2021, one of our contacts at Stoke Therapeutics sent us their financial results and company updates. Among other things, this states:

STK-002 is a proprietary antisense oligonucleotide (ASO) in preclinical development for the treatment of Autosomal Dominant Optic Atrophy (ADOA). Stoke believes that STK-002 has the potential to be the first disease-modifying therapy for people living with ADOA. STK-002 is designed to upregulate OPA1 protein expression by leveraging the non-mutant (wild-type) copy of the OPA1 gene to restore OPA1 protein expression with the aim to stop or reverse vision loss in patients with ADOA. Stoke has generated preclinical data demonstrating proof-of-mechanism and proof-of-concept for STK-002.

The entire piece can be read here.

De weg naar behandeling – 8

2022-01-30T16:39:33+02:0030 januari, 2022|

Eind 2021 stuurde één van onze contactpersonen bij Stoke Therapeutics ons hun financiële resultaten en bedrijfsupdates toe. Hierin staat o.a. (vertaald vanaf hun pagina):

Het bedrijf heeft STK-002 genomineerd als klinische kandidaat voor de behandeling van ADOA, een ernstige en progressieve aandoening van de oogzenuw. Er zijn momenteel geen goedgekeurde behandelingen voor ADOA, dat voornamelijk wordt veroorzaakt door functieverliesmutaties in het OPA1-gen, wat resulteert in 50% OPA1-eiwitexpressie en ziektemanifestatie. STK-002, een gepatenteerd antisense-oligonucleotide (ASO), is ontworpen om de OPA1-eiwitexpressie te verhogen door gebruik te maken van de niet-mutante (wildtype) kopie van het OPA1-gen. Op basis van tot nu toe gegenereerde preklinische gegevens is het bedrijf van mening dat STK-002 het potentieel heeft om een ziekte modificerende therapie te zijn voor mensen die leven met ADOA.

Het gehele stuk is hier te lezen.

Toen kwam het besef

2022-05-07T18:31:16+02:0030 januari, 2022|

Als kind heb ik me gek genoeg nooit anders gevoeld dan andere kinderen. Mijn moeder was slechtziend en rond mijn zesde jaar werd bekend dat ik ook slechtziend was.

Ik ging al gauw naar speciaal onderwijs voor blinde en slechtziende kinderen. Na schooltijd speelde ik met de buurtkinderen. Ik denk dat ik mezelf al automatisch trucjes had aangeleerd, waardoor ik eigenlijk geen last had van mijn beperking. Ik bleef bijvoorbeeld veel bij de kinderen in de buurt, zodat ik ze niet zo snel kwijt kon raken. Natuurlijk miste ik veel, maar ik wist gewoon niet beter. Zo ging het ook in mijn puberteit. Ik heb altijd gezegd dat ik er geen slechter leven door had.

Maar dan… Ik kreeg zelf kinderen. En toen besefte ik pas hoe slecht ik zie en hoeveel ik eigenlijk mis. Dat besef was en is zeer pijnlijk. Zoveel kleine dingetjes die je mist. (meer…)

Mein Blick auf die Welt

2022-08-02T19:40:07+02:0029 oktober, 2021|

3. Juli 2021, René van Gerwen

Als kleines Kind hatte ich wahrscheinlich 30-40% Sehvermögen; Wahrscheinlich, weil meine Akte aufgrund eines Streits zwischen Augenärzten verschwunden ist. Jetzt, mit 64, sehe ich 5-10%; der Rückgang ist langsam, aber stetig. Ich habe “normale” -4/-5 Brillen. In meiner Familie (inkl. Nichten/Cousinen, durch Vater/Großmutters Linie) wurde der OPA1-Gendefekt bei mindestens 5 Familienmitgliedern diagnostiziert. Ich habe bisher keine “Plussymptome”, auch nicht in der Familie, soweit wir wissen. Ich persönlich erlebe mein Leben als normal und auch privilegiert aufgrund all der Möglichkeiten, die mir gegeben wurden, etwas Schönes daraus zu machen.

Seit ich mit Leidensgenossen rumhänge, merke ich, dass nicht jeder mein normales Leben für selbstverständlich hält. Das hat mich nachdenklich gemacht und ist ein Grund, in 500 Worten etwas über mein Leben zu erzählen. Damit hoffe ich, andere in einer ähnlichen Position ermutigen und inspirieren zu können.

Mir wurde von klein auf beigebracht, „normal“ zu handeln, nicht als Ausnahme oder als eingeschränkt zu sehen oder zu handeln; Manchmal droht das Schiff irgendwo auf Grund zu laufen, aber in solchen Momenten finde ich immer eine Lösung. So wurde ich von meinen Eltern erzogen. Mein Vater hatte eine ähnliche Sehbehinderung, hatte eine großartige Geschäftskarriere und war nie „eingeschränkt“. Ich selbst habe mit dieser Strategie Maschinenbau in Delft studiert und danach für verschiedene Unternehmen gearbeitet, darunter TNO und Unilever. Bei Unilever bin ich 16 Jahre lang in alle Ecken der Welt gereist, habe technische Anlagen in Fabriken entworfen, den Bau überwacht, Probleme gelöst und Mitarbeiter geschult. Die Einschränkungen, denen ich beim Reisen und Arbeiten begegnete, waren immer lösbar. Vor mehr als 5 Jahren hatte ich diesen schönen Achterbahnjob satt und kündigte, um meine eigene Ein-Mann-Maschinenbaufirma zu gründen, die seitdem wie am Schnürchen läuft.

Rückblickend auf mein bisheriges Leben bin ich mit meiner Strategie zufrieden, denn sie hat mir geholfen, viel aus meinem Leben herauszuholen und mir ein angenehmes Gefühl der Autonomie gegeben. Dass dies aber nicht immer automatisch geschieht, zeigte sich, als ich mich mit einem Ingenieurstudium in der Tasche auf meine erste Festanstellung bewarb. Der Gerichtsmediziner (der damals obligatorisch war): „Aber Herr, was machen Sie hier mit mir? Wenn eine Schreibkraft mit einer Hand vor mir steht, finde ich das nicht gut, oder? Hier haben Sie eine Mappe mit dem Antragsverfahren bei Arbeitsunfähigkeit und Leistungen. Viel Glück.“ Nach einem formellen Widerspruchsverfahren wurde ich für ein Jahr befristet zugelassen; Dann hieß es: „Sie haben gezeigt, dass es Ihnen gut geht und es keine Probleme gibt; Warum sollte ich dann als Vertrauensarzt anfangen, Probleme zu machen?” Mit dieser und anderen Erfahrungen kann ich Leidensgenossen raten, für sich einzustehen, jede Hilfe und Unterstützung, die möglich ist, gut zu nutzen, aber auch die Kontrolle zu behalten selbst. und bleiben Sie kritisch gegenüber Schirmherrschaft und Verwöhnung. Und auch: Folgen Sie Ihren Träumen und Ambitionen; Es ist viel mehr möglich, als Sie zunächst denken. Wenn Sie mehr wissen oder etwas mit mir besprechen möchten, können Sie mich über das Board kontaktieren.

Der Weg zur Behandlung – 7

2021-10-29T16:38:02+02:0029 oktober, 2021|

Bei ADOA wird der Sehnerventod normalerweise durch einen Fehler im OPA1-Gen verursacht. Das OPA1-Gen ist für die Produktion des OPA1-Proteins verantwortlich, das für die ordnungsgemäße Funktion der Sehnervenzellen wichtig ist. Es gibt mehrere Forscher, die es geschafft haben, das OPA1-Gen unter Laborbedingungen zu editieren. Dies ist sehr wichtig, da das reparierte Protein sowohl den langsamen Zelltod des Sehnervs als auch die langsame Verschlechterung des Sehvermögens stoppt.

Der leitende Genetiker einer kürzlich durchgeführten Studie, Professor Michael Cheetham vom University College London Institute of Ophthalmology, war bereit, die Studie in Laiensprache zusammenzufassen und zu erklären, was wir von der Forschung erwarten können und wie diese Arbeit letztendlich zu einem Medikament gegen beitragen könnte ADOA.

Können Sie die Forschung laienhaft beschreiben?
Vererbte Veränderungen im OPA1-Gen produzieren ein defektes Protein, was zu einem niedrigeren Energieniveau der Sehnervenzellen und schließlich zum Zelltod führt. Dies ist die Ursache von ADOA. Unser Team korrigierte die Veränderungen im Gen, indem es Stammzellen von Patienten mit der neu entwickelten Geneditierungsmethode CRISPR/CAS9 ableitete. Die Korrektur der Genmutation stellte das Protein wieder her, erhöhte das Energieniveau der Sehnervenzellen und reduzierte den Zelltod unter Laborbedingungen.

Was ist das Fazit der Recherche in ein oder zwei Sätzen?
Die Studie zeigt, dass durch die Korrektur der erblichen Veränderungen im Gen die durch das defekte Protein verursachten Defekte in den Sehnervenzellen verhindert werden können. Wir korrigierten das OPA1-Gen an der Stelle, die die ADOA+-Mutation verursacht und zeigten, dass die Sehnervenzellen tatsächlich nicht absterben.

Können Sie etwas genauer erklären, wie Sie das OPA1-Gen (technisch) bearbeitet haben?
Am häufigsten wird ADOA durch genetische Fehler im OPA1-Gen verursacht. Das OPA1-Gen kodiert für die Produktion eines großen Proteins namens OPA1. Das OPA1-Protein ist eigentlich ein Schalter, der die Energieaktivität der Sehnervenzelle mithilfe eines Faktors namens GTP steuert. Die Veränderungen in OPA1, die ADOA verursachen, sind über das gesamte Gen verstreut, beeinflussen verschiedene Teile des Proteins und bedeuten normalerweise, dass kein Protein hergestellt wird. Manchmal führen falsche Schreibweisen (die Umwandlung einer Art von Baustein in einen anderen) in dem Teil des Proteins, der an GTP bindet, zur Produktion eines defekten Proteins. Das defekte Protein kann dann die Funktion der anderen normalen Kopie des Proteins beeinträchtigen. In diesem Fall können sich bei anderen betroffenen Geweben vielfältigere Symptome entwickeln, dies ist bei Menschen mit ADOA+ der Fall. Auch diese Abweichung im OPA1-Protein haben wir in dieser Studie korrigiert. Dies ist wichtig, da dieser Ansatz nicht nur die zweite benötigte Kopie erzeugt, sondern auch das defekte “schlechte” Protein entfernt und verhindert, dass es eine schlechte Wirkung auf die Sehnervenzelle hat.

Mehrere Mutationen im OPA1-Gen können ADOA verursachen. In dieser Studie haben wir uns jedoch auf einen sehr spezifischen Teil des OPA1-Gens konzentriert, um die OPA1-Proteine ​​zu korrigieren. So funktioniert in erster Linie die von uns verwendete CRISPR-Technologie – ein großer Durchbruch für die Forschung, denn sie erlaubt uns Forschern, fast überall im Genom Veränderungen vorzunehmen. Verwendung eines sogenannten RNA-Leitfadens, der ein Enzym Cas9 anweist, an einer bestimmten Stelle zu schneiden, und einer Reparaturvorlage, die dann den beschädigten Teil des Gens durch einen Prozess namens Homologic Directed Repair (HDR) ersetzt. Diese HDR ist etwas, was Zellen tun, um Fehler in ihrer DNA zu korrigieren, während sie wachsen.

Der Nachteil dieser Methode ist jedoch, dass sie sehr spezifisch ist – dies ist ein Ansatz, der für jede unterschiedliche DNA-Veränderung entwickelt und getestet werden muss. Die gute Nachricht ist, dass wir in letzter Zeit andere Änderungen an OPA1 mit neuen Anleitungen und Reparaturvorlagen vornehmen konnten, aber die Möglichkeit, mehrere oder unterschiedliche Ziele mit derselben Anleitung anzuvisieren, würde bedeuten, dass sie sehr nahe beieinander liegen sollten (und normalerweise .). nicht) so). Einige der ererbten Veränderungen in OPA1 sind jedoch recht häufig, sodass für Menschen mit derselben Anomalie dieselben Tools verwendet werden können.

Allerdings gibt es Versuche, große Genstücke weniger spezifisch zu ersetzen – diese sind jedoch deutlich weniger effizient und wurden in OPA1 noch nicht getestet.

Wie könnten diese Ergebnisse zu einem Medikament gegen ADOA beitragen?
Jetzt haben wir ein System aufgebaut, um Stammzellen des Sehnervs mit veränderten Genen herzustellen. Sie stellen die notwendige Infrastruktur für die weitere Forschung bereit. Wir können diese geneditierten Stammzellen verwenden, um Sehnervenzellen in Laborschalen herzustellen und damit den Krankheitsverlauf in einer menschlichen Sehnervenzelle zu verstehen. Bei der Suche nach einer Behandlung können wir mit diesen geneditierten Stammzellen auch Vergleiche mit den ursprünglichen Patientenzellen anstellen und testen, wie gut eventuelle Therapien wirken. Kurz gesagt, wir sind bereit, Therapien in Biotech-Unternehmen oder anderen akademischen Labors zu testen. Wir können auch versuchen, effiziente Methoden zu entwickeln, um die Veränderungen in Sehnervenzellen zu manipulieren.

Kann dieser Ansatz an echten ADOA-Patienten ausprobiert werden?
Es gibt mehrere technologische Herausforderungen, bevor wir diese Therapie bei lebenden Patienten anwenden können. Echte Sehnervenzellen sind keine Stammzellen, und in dieser Studie erfordert die HDR-Technologie, dass sich die Zellen teilen. Sehnervenzellen eines ADOA-Patienten teilen sich nicht mehr, daher würde dieser Ansatz ohne Modifikationen nicht funktionieren. Wir denken über verschiedene Ansätze nach, um Gene in einer lebenden Sehnervenzelle zu reparieren, aber Wissenschaftler wie wir stehen noch am Anfang einer praktischen Therapie.

Was wir mit Sicherheit wissen, ist, dass das reparierte Gen den Zelltod in Stammzellen stoppen kann, wenn wir das Gen reparieren, und wir hoffen, dass dies auch im Sehnerv passiert.

Verbessert eine solche Genbearbeitung das Sehvermögen oder hilft sie nur den Ganglienzellen der Netzhaut, (viel) länger zu überleben? Kann eine solche Gentherapie also den Sehverlust rückgängig machen oder nur das Sehvermögen stabilisieren?
Dieser Ansatz ähnelt vielen anderen Ansätzen, die derzeit entwickelt und getestet werden – er würde in erster Linie darauf abzielen, den Sehnervenzellen ein längeres Überleben zu ermöglichen. Es ist möglich, dass dabei die verbleibenden Sehnervenzellen besser funktionieren und nicht nur das Sehvermögen stabilisieren. Allerdings kann dieser Ansatz bereits verloren gegangene Zellen nicht ersetzen. Es wäre also für jemanden, der sehr stark von ADOA betroffen ist, von begrenztem Nutzen.

Offenbar ist dies eine sehr spannende Entwicklung, die wir in den nächsten Jahren verfolgen werden!

Von Peter Makai

Latest research – 7

2021-10-02T23:25:32+02:002 oktober, 2021|

The optic nerve death in ADOA is usually caused by a fault on the OPA1 gene, which takes care of producing the OPA1 protein. Looking into the research around ADOA, we found several researchers who have actually succeeded in editing the OPA1 gene under laboratory conditions. This is very important, as correcting the protein stops the slow cell-death in ADOA and the slow visual decline.

The lead geneticist of the study, professor Michael Cheetham from the UCL Institute of Ophthalmology was kind enough to summarize the study in layman’s terms, give some pointers on what can we expect from the research, and how this work may eventually contribute to a medication.

Can you please describe the research in layman’s terms?
Inherited changes in the OPA1 gene produce a faulty protein, which leads to altered energetics and cell death in the optic nerve cells, causing ADOA. Our team corrected the changes in the gene in some patient derived stem cells using the newly developed crispr/cas9 method of gene editing. Correction of the gene fault corrected the protein, restored the energetics and reduced the cell death under lab conditions. 

What’s the conclusion in one or two sentences?
The study shows that correcting the inherited changes in the gene can rescue the defects caused by the faulty protein in the optic nerve cells. We have shown this targeting the part of the OPA1 gene causing the ADOA+ mutation.

Can you please explain in a bit more detail how you edited the OPA1 gene (technical)?
Genetic faults in gene called OPA1 are the most common reason for people to have ADOA. The OPA1 gene encode a large protein called OPA1 which basically is a switch that regulates the energy activity of the optic nerve cell using a factor called GTP.  The changes in OPA1 that cause ADOA are spread across the gene and affect different part of the protein and usually mean no protein is made.  Sometimes spelling mistakes (which change one building block for another) in the part of the protein that binds the GTP lead to a faulty protein that is produced and can affect how the other normal copy of the protein works.  These individuals can have more widespread symptoms with other tissues affected called DOA+.  It was one of these changes in the OPA1 protein that we corrected in this study.  This is important because this approach not only produces that second needed copy but it also removes the faulty ‘bad’ protein and stops it having a bad effect in the optic nerve cell

While a number of mutations on the OPA1 gene cause ADOA, in this study we targeted a very specific part of the OPA1 gene to correct the OPA1 proteins. This is mainly the way the CRISPR technology we used works – it is a great breakthrough for research because it enables us to target almost anywhere in the genome using something called a guide RNA, which directs an enzyme Cas9 to cut a specific place, and a repair template which then replaces the damaged part of the gene through a process called homology directed repair (HDR). This HDR is something cells do to correct mistakes in their DNA as they grow. 

But the downside of this method is that it is very specific – this is very much an approach that has to be developed and tested for each different DNA change.  The good news is that we have recently been able to target other changes in OPA1 with new guides and repair templates, but the ability to target multiple or different targets with the same guide would mean that they would have to be very close together (and most of the time they are not).  However, some of the inherited changes in OPA1 are quite common so for people that share the same change the same tools can be used. 

(meer…)

De weg naar behandeling – 7

2021-10-02T19:57:36+02:002 oktober, 2021|

Bij ADOA wordt het afsterven van de oogzenuw meestal veroorzaakt door een fout in het OPA1-gen. Het OPA1-gen zorgt voor de productie van het OPA1-eiwit, wat belangrijk is voor goed functionerende oogzenuwcellen. Er zijn verschillende onderzoekers die erin slaagden om het OPA1-gen onder laboratoriumomstandigheden te bewerken. Dit is erg belangrijk, omdat het gerepareerde eiwit zowel de langzame celdood van de oogzenuw stopt, als de langzame achteruitgang van het gezichtsvermogen.

De hoofdgeneticus van een recente studie, professor Michael Cheetham van het University College London Institute of Ophthalmology, was bereid de studie in lekentermen samen te vatten, uit te leggen wat we van het onderzoek kunnen verwachten en hoe dit werk uiteindelijk kan bijdragen aan een medicijn tegen ADOA.

Kunt u het onderzoek in lekentaal beschrijven?
Erfelijke veranderingen in het OPA1-gen produceren een defect eiwit, wat leidt tot een lager energieniveau van de oogzenuwcellen en uiteindelijk celdood. Dit is de oorzaak van ADOA. Ons team corrigeerde de veranderingen in het gen door van patiënten stamcellen af te leiden, met behulp van de nieuw ontwikkelde CRISPR/CAS9-methode voor genbewerking. Correctie van de genmutatie zorgde voor herstel van het eiwit, verhoogde het energieniveau van de oogzenuwcellen en verminderde de celdood onder laboratoriumomstandigheden. 

Wat is de conclusie van het onderzoek in een of twee zinnen?
De studie toont aan dat het corrigeren van de erfelijke veranderingen in het gen de gebreken in de oogzenuwcellen kan voorkomen die door het defecte eiwit worden veroorzaakt. We hebben het OPA1-gen gecorrigeerd op de plek dat de ADOA+-mutatie veroorzaakt, en aangetoond dat de oogzenuwcellen inderdaad niet doodgaan.

Kunt u wat meer in detail uitleggen hoe u het OPA1-gen hebt bewerkt (technisch)?
Meestal wordt ADOA veroorzaakt door genetische fouten in het OPA1-gen. Het OPA1-gen codeert de aanmaak van een groot eiwit genaamd OPA1. Het OPA1 eiwit is in feite een schakelaar die de energieactiviteit van de oogzenuwcel regelt met behulp van een factor die GTP wordt genoemd. De veranderingen in OPA1 die ADOA veroorzaken zijn verspreid over het gen, beïnvloeden verschillende delen van het eiwit en betekenen meestal dat er geen eiwit wordt aangemaakt. Soms leiden spelfouten (die een bepaald soort bouwsteen verandert in een andere) in het deel van het eiwit dat aan GTP bindt tot productie van een defect eiwit. Het defecte eiwit kan dan de werking van het andere normale kopie van het eiwit beïnvloeden. In dit geval kunnen meer uiteenlopende symptomen ontstaan met andere aangetaste weefsels, dit is het geval bij mensen met ADOA+. Ook deze afwijking in het OPA1-eiwit hebben we in deze studie hebben gecorrigeerd. Dit is belangrijk omdat deze aanpak niet alleen die tweede benodigde kopie produceert, maar ook het defecte ‘slechte’ eiwit verwijdert en voorkomt dat het een slecht effect heeft op de oogzenuwcel.

Verschillende mutaties op het OPA1-gen kunnen ADOA veroorzaken. Echter hebben we ons in deze studie gericht op een zeer specifiek deel van het OPA1-gen om de OPA1-eiwitten te corrigeren. Dit is voornamelijk de manier waarop de CRISPR-technologie die we gebruikten, werkt – het is een geweldige doorbraak voor onderzoek omdat het ons onderzoekers in staat stelt om bijna overal in het genoom veranderingen aan te brengen. Met behulp van iets dat een RNA-gids wordt genoemd, dat een enzym Cas9 aanstuurt om op een specifieke plaats te knippen, en een reparatiesjabloon die vervolgens het beschadigde deel van het gen vervangt via een proces dat homologic directed repair (HDR) wordt genoemd. Deze HDR is iets wat cellen doen om fouten in hun DNA te corrigeren terwijl ze groeien.

Maar het nadeel van deze methode is dat deze heel specifiek is – dit is een benadering die voor iedere verschillenda DNA-verandering moet worden ontwikkeld en getest. Het goede nieuws is dat we onlangs andere wijzigingen in OPA1 hebben kunnen targeten met nieuwe handleidingen en reparatiesjablonen, maar de mogelijkheid om meerdere of verschillende doelen te targeten met dezelfde gids zou betekenen dat ze heel dicht bij elkaar zouden moeten liggen (en meestal is dat niet zo). Sommige van de overgeërfde wijzigingen in OPA1 komen echter vrij vaak voor, dus voor mensen die dezelfde afwijking hebben, kunnen dezelfde tools worden gebruikt.

Dat gezegd hebbende, zijn er pogingen om grote brokken genen op een minder specifieke manier te vervangen – maar deze zijn veel minder efficiënt en zijn nog niet uitgeprobeerd in OPA1.

Hoe kunnen deze resultaten bijdragen aan een medicijn tegen ADOA?
Nu hebben we een systeem opgezet om optische zenuwstamcellen te produceren met bewerkte genen. Die bieden de nodige infrastructuur voor verder onderzoek. We kunnen deze gen-bewerkte stamcellen gebruiken om oogzenuwcellen te maken in laboratoriumschaaltjes en ze gebruiken om het ziekteproces in een menselijke oogzenuwcel te begrijpen. Bij de zoektocht naar een behandeling kunnen we deze gen-bewerkte stamcellen ook gebruiken om vergelijkingen te maken met de originele patiëntencellen en om te testen hoe goed eventuele therapieën werken. Kortom, we zijn klaar om therapieën te gaan testen bij biotechbedrijven of andere academische laboratoria. We kunnen ook proberen efficiënte methoden te ontwikkelen om de veranderingen in optische zenuwcellen te bewerken.

Kan deze benadering worden uitgeprobeerd bij echte ADOA-patiënten?

Er zijn verschillende technologische uitdagingen voordat we deze therapie bij levende patiënten kunnen gebruiken. Echte oogzenuwcellen zijn geen stamcellen, en in dit onderzoek, voor de HDR-technologie is het nodig dat de cellen zich delen. Oogzenuwcellen bij een ADOA-patiënt delen zich niet langer, en daarom zou deze benadering zonder aanpassingen niet werken. We denken na over verschillende benaderingen om genen in een levende oogzenuwcel te herstellen, maar wetenschappers zoals wij staan nog in de beginfase bij het ontwikkelen van een praktische therapie.

Wat we zeker weten, is dat als we het gen repareren, het gerepareerde gen de celdood in stamcellen kan stoppen en we hopen dat hetzelfde zal gebeuren in de oogzenuw.

Verbetert zo’n genbewerking het gezichtsvermogen, of helpt het de retinale ganglioncellen alleen om (veel) langer te overleven? Dus kan een dergelijke gentherapie de visuele achteruitgang omkeren, of alleen het gezichtsvermogen stabiliseren?
Deze aanpak is vergelijkbaar met veel andere aanpakken die momenteel worden ontwikkeld en getest – het zou er in de eerste plaats op gericht zijn de oogzenuwcellen langer te laten overleven. Het is mogelijk dat als onderdeel hiervan de resterende oogzenuwcellen beter gaan functioneren en dat het gezichtsvermogen niet alleen wordt gestabiliseerd. Echter, deze aanpak kan geen cellen vervangen die al verloren zijn gegaan. Dus het zou beperkt nut hebben voor iemand die erg zwaar getroffen is door ADOA.

Blijkbaar is dit een zeer spannende ontwikkeling, die we de komende jaren gaan volgen!

Door Peter Makai

Mijn kijk op de wereld

2021-10-02T19:22:32+02:0017 september, 2021|

3 juli 2021, René van Gerwen 

Als klein kind had ik waarschijnlijk 30-40 % zicht; Waarschijnlijk, omdat mijn dossier dankzij ruzie tussen oogartsen is verdwenen. Nu, op m’n 64e, zie ik 5-10 %; de achteruitgang gaat langzaam maar gestaag. Ik heb een ‘’normale’’  -4/-5 bril. Binnen mijn familie (incl. nichten/neven, via vaders/grootmoeders lijn) is het OPA1 gendefect bij tenminste 5 familieleden vastgesteld. Ik heb tot nu toe geen ‘’plus symptomen’’, ook niet in de familie, voor zover nu bekend. Zelf ervaar ik mijn leven als vanzelfsprekend normaal en ook bevoorrecht vanwege alle kansen die ik heb gekregen om er iets moois van te maken.

Sinds ik met lotgenoten om ga, merk ik dat niet iedereen mijn normale leven zo vanzelfsprekend vindt.  Dat gaf mij te denken en is een reden om in 500 woorden iets over mijn leven te vertellen. Daarmee kan ik hopelijk anderen die in een vergelijkbare positie verkeren, stimuleren en inspireren. (meer…)

Deelnemers gezocht: onderzoek naar kwaliteit van leven bij patiënten met ADOA

2021-09-13T14:48:47+02:0013 september, 2021|

Dr Patrick Yu Wai Man van de Universiteit van Cambridge en Moorfields Eye Hospital (Londen) leidt een onderzoek om een ​​nieuwe vragenlijst te ontwikkelen voor personen die getroffen zijn door ADOA of LHON (ziekte van Leber). De vragenlijst zal een nuttig hulpmiddel zijn bij toekomstige klinische onderzoeken van beide aandoeningen en als onderdeel van regelmatige klinische beoordelingen om de impact van ADOA en LHON te begrijpen. (meer…)

Ga naar de bovenkant