Tijdens onze ADOA-dag op zaterdag 1 november 2025 deelde Aishwarya Kundu, senior directeur Translationeel Onderzoek, de nieuwste resultaten van PYC. Je leest ze in deze editie van ‘de weg naar behandeling’.
Een korte gids voor patiënten en families
ADOA, of autosomaal dominante optische atrofie, wordt veroorzaakt door een fout in het OPA1-gen. Hierdoor maakt het lichaam te weinig van een belangrijk eiwit, OPA1 genaamd.
OPA1 zorgt ervoor dat mitochondriën — de energiefabriekjes van de cel — goed blijven werken. Wanneer er te weinig mitochondriën zijn, beginnen de cellen van de oogzenuw achteruit te gaan, wat leidt tot geleidelijk verlies van het gezichtsvermogen.
Op dit moment bestaat er geen behandeling die dit proces kan vertragen of stoppen. Maar PYC Therapeutics werkt aan een nieuwe aanpak: PYC-001, een op RNA gebaseerde therapie die is ontworpen om de hoeveelheid OPA1-eiwit te verhogen, precies op de plek waar het het hardst nodig is.
Hoe werkt PYC-001?
PYC-001 verandert niets permanent in het DNA. In plaats daarvan helpt het het lichaam meer OPA1-eiwit aan te maken, ongeacht welke OPA1-mutatie je hebt. Dat is belangrijk, omdat ADOA door veel verschillende genetische veranderingen kan worden veroorzaakt.
In tegenstelling tot sommige gentherapieën wordt PYC-001 toegediend via een eenvoudige injectie in het oog. Dit is een procedure die al veel wordt gebruikt voor andere oogaandoeningen.
PYC-001 maakt gebruik van een speciaal drager-eiwit dat het RNA-medicijn direct aflevert aan de cellen van de oogzenuw, die het meest worden aangetast bij ADOA.
Wat weten we tot nu toe?
Vroege laboratoriumtesten met cellen van ADOA-patiënten lieten zien dat behandeling met PYC-001 het mitochondriale probleem kan herstellen. De functie van de mitochondriën verbeterde doordat de hoeveelheid OPA1-eiwit toenam.
Vervolgonderzoek werd uitgevoerd bij gezonde dieren om te bevestigen dat PYC-001 daadwerkelijk de OPA1-eiwitspiegels kan verhogen — een belangrijke stap om te laten zien dat het medicijn werkt in een levend organisme. Op basis van deze resultaten startte PYC in Australië de eerste studie bij mensen, SUNDEW genaamd. In deze studie werd de veiligheid getest van één enkele injectie PYC-001 in drie doseringen: laag, middel en hoog.
De resultaten lieten zien dat PYC-001 veilig was en goed werd verdragen, bij alle negen deelnemende patiënten en bij alle geteste doseringen. Daarnaast waren er veelbelovende vroege aanwijzingen dat PYC-001 de gezichtsscherpte én het vermogen om zwakke of laag-contrast beelden te herkennen verbeterde — precies het soort zicht dat mensen in het dagelijks leven nodig hebben, niet alleen wat wordt gemeten op een fel verlichte letterkaart bij de oogarts.
Volgende stappen
Op basis van de veiligheid en de eerste positieve effecten uit de SUNDEW-studie is PYC gestart met een multicentrische wereldwijde studie, MYRTLE genoemd. Deze studie onderzoekt de veiligheid en werkzaamheid van meerdere injecties PYC-001, gegeven met tussenpozen van 2 of 3 maanden.
Het doel is om te laten zien dat herhaalde behandelingen gedurende een jaar dezelfde, of zelfs betere, visuele verbeteringen kunnen geven bij alle deelnemende patiënten.
Waarom is dit belangrijk?
PYC-001 bevindt zich nog in een vroeg stadium van onderzoek, maar het is een echte stap vooruit. Voor het eerst ontwikkelen wetenschappers behandelingen die zich richten op de onderliggende oorzaak van ADOA.
RNA-therapieën zoals deze bieden een manier om cellen weer normaal te laten functioneren, zonder permanente veranderingen in het genetisch materiaal. Naarmate het onderzoek vordert, leren we steeds meer over hoe ADOA zich ontwikkelt en hoe we het kunnen bestrijden.
Een reden voor voorzichtige hoop
Er is nog veel werk te doen en klinische studies moeten zowel veiligheid als daadwerkelijke voordelen aantonen. Maar elke stap vooruit brengt ons dichter bij het begrijpen — en hopelijk ooit behandelen — van ADOA.
